Het ontwerp is bepaald, de vergunningen zijn rond, de aannemer is bekend. Nu kan het bouwen beginnen. Dit is onderverdeeld in twee fasen: de ruwbouw en de afbouw.
Tijdens de bouw moet er een deskundige coördinator, de directie, worden aangewezen. Dit kan de opdrachtgever zelf zijn, een goede bekende die veel van bouwen weet, de aannemer, de architect of een bouwkundig (advies)bureau. In het geval van catalogusbouw of systeembouw zal het bouwbedrijf zelf de directie leveren. De directie bekijkt onder ander of alles volgens de gemaakte afspraken gebeurt. Je bent als opdrachtgever medeverantwoordelijk voor de veiligheid. Iemand die daar op toeziet, is dan ook wenselijk. Indien geen permanente directie aanwezig is, is het verstandig dat eens in de zoveel tijd een bouwkundig (advies)bureau de gang van zaken controleert.
In de regel levert het bouwbedrijf de bouwmaterialen. De opdrachtgever kan hier ook zelf zorg voor dragen. Indien dit het geval is, is het verstandig dit te overleggen met directie en aannemer.
Sommige bouwwerkzaamheden vergen mogelijk een stukje specialisme dat de aannemer zelf niet uit kan voeren, zoals dakdekken, kozijnen plaatsen, vloeren leggen en elektriciteit aanleggen. Hiervoor maakt de aannemer gebruik van onderaannemers. Meestal heeft de aannemer zijn eigen adressen als het op de diverse werkzaamheden gaat. Bespreek of voor alle activiteiten een onderaannemer is geregeld of dat men zelf nog achter een aannemer aan moet gaan. Zoals in het geval van diverse afbouwwerkzaamheden.
De momenten die zich het meest lenen voor bouwkundige controle zijn achtereenvolgens: als de (ruwbouw)verdiepingsvloer is aangebracht; als het casco met dakplaten staat; wanneer het bouwproject wind- en waterdicht is. Indien er geen tussentijdse controle plaatsvindt, is het niet mogelijk om de controle op voorgenoemde ontwikkelingen uit te voeren. En als er fouten worden geconstateerd, dan is het moeilijker om deze fouten te herstellen wanneer het bouwproject eenmaal in een te ver gevorderd stadium is.
Voordat het bouwen begint is het verstandig om het bestek nog eens zorgvuldig met alle betrokken partijen door te spreken. Om er zeker van te zijn dat iedereen op een lijn zit.
Veel gemeenten willen dat woningbouw binnen een paar jaar is afgrond. Anders zou er in principe een 'eeuwige bouwput' kunnen ontstaan. Vanuit deze gedachtegang willen gemeenten vaak ook dat binnen een half jaar wordt begonnen met bouwen. De termijnen staan vermeld in de verkoopvoorwaarden bij de kavel.
In de bouw wordt gesproken over werkbare werkdagen. Dit zijn dagen waarop wordt gewerkt (zo'n 180 per jaar). Dus geen weekend, vakantie of feestdagen. In de overeenkomst met het bouwbedrijf staat hoeveel werkbare dagen de bouw mag duren. Omdat slecht weer ons land niet vreemd is, kan daardoor een werkdag als onwerkbaar worden bestempeld. Het bouwbedrijf moet kunnen aangeven hoeveel werkbare dagen nodig zijn om te bouwen. Dit moet ook in een contract zijn opgenomen. Bij een te late oplevering moet het bouwbedrijf per overschreden dag een schadevergoeding betalen van 0,5 promille van de bouwsom. Of een dag als onwerkbaar kan worden beschouwd, dat kan men opvragen. Meer informatie is hier te vinden. Als een situatie van te late oplevering zich voordoet, doe dan de volgende twee dingen: teken meteen protest aan en accepteer de sleutel bij oplevering niet.
Veel bouwmateriaal is opgeslagen op de bouwplaats. Zorg dat de bouwmaterialen in het weekend en 's avonds tegen diefstal zijn beschermd. Bespreek met aannemer of directie wat dient te gebeuren.
Op het moment dat het bouwen start, moet het bouwproject worden verzekerd. Men kan daarvoor een Constructie allrisk-verzekering afsluiten. De verzekering geeft beschermig tegen materiele schade tijdens de bouw.